Twee mensen, allebei al jaren op recept van de zorgverzekering voorzien van cannabisbloemen, allebei met een machtiging van hun verzekeraar. In Dresden krijgt de een de bloemen voorlopig nog vergoed. In Leipzig, ruim 100 kilometer verderop, krijgt de ander niets. Sinds Duitsland cannabisbloemen per 30 juli 2026 uit de wettelijke zorgverzekering heeft geschrapt, hangt de zorg voor veel patiënten af van welke sociale rechtbank bevoegd is.
Wat er is veranderd
Met de bezuinigingswet GKV-Beitragssatzstabilisierungsgesetz, van kracht sinds 30 juli 2026, is § 31 lid 6 van het Duitse Sociaal Wetboek V herschreven. De verzekeraars betalen nog wel voor gestandaardiseerde cannabisextracten en voor geneesmiddelen met dronabinol of nabilon. Gedroogde bloemen vallen er niet meer onder. Als reden noemt de wetgever schommelende werkzame stofgehaltes en een hoger verslavingsrisico door de snelle werking bij inhaleren.
Volgens een schatting van vakmedium Business of Cannabis gaat het om ongeveer 65.000 mensen. Een overgangsregeling voor al verleende machtigingen staat niet in de wet. Precies daarover gaat de strijd.
Negen rechtbanken, geen gezamenlijke lijn
Tot eind oktober hebben sociale rechtbanken en hogere sociale rechtbanken in minstens negen spoedprocedures uitspraak gedaan. Het overzicht is gebaseerd op de lijst van de Duitse patiëntenvereniging BDCan, stand 29 oktober:
| Rechtbank | Datum | Uitkomst voor patiënten |
|---|---|---|
| SG Frankfurt am Main (S 14 KR 409/26 ER) | 21-08-2026 | afgewezen |
| LSG Hamburg (L 1 KR 84/26 B ER) | 04-09-2026 | afgewezen, hoewel het bezwaar schorsende werking heeft |
| SG Dresden (S 11 KR 486/26 ER) | 08-09-2026 | voorlopige voorziening |
| SG Landshut (S 16 KR 271/26 ER) | 08-09-2026 | aanspraak loopt door tijdens bezwaar |
| SG Leipzig (S 3 KR 316/26 ER) | 16-09-2026 | afgewezen |
| LSG Saksen (L 1 KR 154/26 B ER) | 09 en 21-10-2026 | verzekeraar moet voorlopig blijven leveren |
| SG Würzburg (S 10 KR 439/26 ER) | 21-10-2026 | schorsende werking hersteld |
| SG Mannheim (S 6 KR 3046/26 ER) | 22-10-2026 | levering hervatten |
| SG Duisburg (S 31 KR 1228/26 ER) | geen datum | levering loopt voorlopig door |
Het patroon is minder chaotisch dan de tabel doet vermoeden. Patiënten wonnen vooral als hun machtiging onbeperkt geldig was, uitdrukkelijk bloemen omvatte en de verzekeraar haar niet rechtsgeldig had ingetrokken. Dan heeft een bezwaar tegen de intrekking in de regel schorsende werking (§ 86a SGG). Ze verloren als de rechter de nieuwe wet op zich voldoende vond, of als de machtiging al een voorbehoud voor wetswijzigingen bevatte, zoals in Leipzig.
Belangrijk: het gaat steeds om spoeduitspraken. Ze gelden alleen voor het individuele geval en zeggen weinig over de uitkomst van de bodemprocedure. Zo gelastte de rechtbank in Mannheim voortzetting van de levering, maar schatte de kansen in de bodemzaak laag in. Het ging erom tijd te geven voor een overstap in de therapie.
Karlsruhe heeft niet beslist
Een patiënt wilde de sociale rechtbanken overslaan en stapte direct naar het Bundesverfassungsgericht, het Duitse constitutionele hof. Dat nam de klacht op 15 september niet in behandeling (1 BvR 2348/26). De reden: de klager was niet rechtstreeks getroffen en had de gewone rechtsgang niet doorlopen.
Dat zegt niets over de vraag of het uitsluiten van bloemen grondwettig is. Karlsruhe heeft die vraag gewoon niet beoordeeld. Een landelijk bindende uitspraak laat waarschijnlijk op zich wachten: een vonnis van het Bundessozialgericht duurt volgens Business of Cannabis doorgaans drie tot vijf jaar.
Wat er vrijdag in de Bundesrat speelt
Op 20 november loopt in de Bundesrat de termijn af voor de hervorming van de spoedeisende zorg (Drucksache 620/26). Daarin heeft de Bundestag op 15 oktober ook § 31 nog eens aangepast. Nu moeten patiënten eerst zes maanden een geregistreerd cannabisgeneesmiddel proberen. Straks geldt dat alleen nog als er voor hun aandoening überhaupt een geregistreerd middel bestaat, en de arts bepaalt hoe lang.



